اختلال بیش فعالی کودکان یکی از شایعترین اختلالات عصبی – رفتاری در دوران کودکی است که باعث می شود کودک توانایی لازم برای تمرکز، کنترل تکانشها و مدیریت فعالیتهای روزمره خود را به طور مؤثر نداشته باشد. در این صفحه، شما با بیماری ADHD در کودکان چیست، انواع علائم، مکانیسمهای عصبی و درمان ADHD در کودکان آشنا خواهید شد. همچنین تفاوتهای بین بچه های بیش فعال و کودکان معمولی را بررسی کرده و نکات کلیدی برای والدین و معلمان ارائه می کنیم. مطالعه این مطالب می تواند به شما کمک کند تا رفتار کودک را بهتر درک کرده و مسیر حمایتی و درمانی مناسبی را انتخاب کنید.
جهت دریافت نوبت با کلینیک یاد می توانید با شماره 02188678974 تماس حاصل نمایید.
فهرست مطالب
بیش فعالی در کودکان چیست؟
اختلال adhd در کودکان یک اختلال عصبی-رفتاری است که به دلیل نقص در عملکرد شبکههای مغزی مرتبط با توجه، کنترل تکانشها و رفتار هدفمند ایجاد می شود. کودک دارای ADHD با کودک عادی تفاوتهای قابل توجهی در رفتار، توجه و کنترل هیجانات دارد. این کودکان معمولاً توانایی تمرکز طولانی مدت روی فعالیتهای تحصیلی یا بازیهای ساده را ندارند و به سرعت حواسشان پرت میشود، در حالی که کودکان عادی میتوانند بدون مشکل توجه خود را حفظ کنند.
فعالیت بدنی در کودکان مبتلا به ADHD بسیار بیشتر است و آنها نمیتوانند برای مدت طولانی آرام بنشینند یا حرکات خود را کنترل کنند، در حالی که کودک معمولی حتی اگر شیطنت کند، پس از مدتی قادر به آرام ماندن و رعایت قوانین محیطی است. کودکان مبتلا به ADHD تصمیم گیریهای ناگهانی و بدون ارزیابی ریسک انجام می دهند و رفتارهای تکانشی و پرخطر دارند، در حالی که کودکان عادی قبل از عمل کردن معمولاً می اندیشند و رفتارهای خود را کنترل می کنند.
مشکلات اجتماعی نیز در کودکان دارای اختلال adhd شایع است؛ آنها اغلب در تعامل با همسالان دچار مشکل میشوند و نمیتوانند قوانین گروهی یا نوبت را رعایت کنند، اما کودک عادی در بیشتر موارد قادر است روابط اجتماعی سالم و کنترلشدهای داشته باشد.
در سطح عصبی، این تفاوتها به علت نقص در عملکرد قشر پیشپیشانی و کاهش فعالیت مسیرهای دوپامینی مغز است، که باعث کاهش توانایی در کنترل رفتار، تمرکز و مهار هیجانات میشود. این ویژگیها باعث می شوند زندگی تحصیلی، اجتماعی و خانوادگی کودک مبتلا به ADHD نسبت به کودک عادی چالش برانگیز بوده و نیاز به حمایت ویژه داشته باشد.
پیشنهاد می کنیم اگر علاقمند هستند مقاله انواع adhd را نیز مطالعه نمائید
علائم adhd در کودکان
علائم ADHD در کودکان به سه دسته اصلی تقسیم میشوند: بیتوجهی، بیشفعالی، تکانشگری. این علائم معمولاً در سنین پیش از ۱۲ سالگی شروع می شوند و شدت آنها در هر کودک متفاوت است.
بی توجهی
- فراموش کردن تکالیف و وسایل شخصی
- دشواری در دنبال کردن دستورات طولانی
- خطاهای مکرر ناشی از بیدقتی در مدرسه
- عدم تمرکز در حین بازی یا فعالیتهای روزمره
توضیح علمی: نقص در شبکههای عصبی مرتبط با قشر پیش پیشانی و مسیرهای دوپامینی باعث می شود اطلاعات به طور کامل پردازش نشود و کودک به راحتی دچار حواس پرتی شود.
بیش فعالی
- تکان دادن مداوم دست و پا
- ناتوانی در آرام نشستن
- دویدن، بالا رفتن یا سر و صدا در زمانهای نامناسب
- صحبت کردن بیش از حد یا قطع کردن صحبت دیگران
توضیح علمی: افزایش فعالیت در بخشهای حرکتی مغز و کاهش مهار قشر پیشپیشانی باعث فعالیت بدنی بیش از حد و بی قراری می شود.
تکانشگری
- قطع کردن صحبت دیگران و انجام رفتارهای ناگهانی
- تصمیم گیری بدون ارزیابی ریسک
- بروز رفتارهای پرخطر یا خشونتآمیز
- عدم توانایی در انتظار نوبت یا رعایت قوانین اجتماعی
توضیح علمی: تکانشگری ناشی از نقص در تنظیم هیجانی و مهار تکانهها توسط قشر پیش پیشانی و سیستم دوپامینی است، که منجر به تصمیم های بدون فکر و واکنشهای هیجانی شدید می شود.
تحقیقات نشان می دهد که اختلال بیش فعالی کودکان شامل چند طیف است و هر کودک ممکن است ترکیبی متفاوت از بی توجهی، بیش فعالی و تکانشگری را تجربه کند.
درمان ADHD در کودکان
درمان اختلال بیش فعالی کودکان یک رویکرد چند بعدی و علمی است که شامل رفتاری، دارویی، تحصیلی و خانوادگی میشود.
- درمان رفتاری
- آموزش مهارتهای خودکنترلی، مدیریت هیجان و تمرکز
- تکنیکهای تقویت مثبت برای رفتار مطلوب
- برنامههای ساختاریافته روزانه برای کاهش حواسپرتی
- درمان تحصیلی
- استفاده از برنامههای آموزشی ویژه برای کودکان مبتلا
- کاهش حجم تکالیف و ارائه دستورالعملهای کوتاه و شفاف
- محیط های آموزشی با حداقل محرکهای حواس پرتی
- دارودرمانی
- داروهای محرک مانند متیل فنیدیت یا آمفتامینها که فعالیت دوپامینی و نوراپینفرینی مغز را افزایش می دهند.
- داروهای غیرمحرک مانند آتوموکستین در صورت عدم پاسخ به داروهای اولیه
- تنظیم دوز و زمان مصرف دارو تحت نظر متخصص روانپزشک
- حمایت خانواده
- آموزش والدین برای مدیریت رفتارهای پرخطر و ایجاد محیط حمایتی
- جلوگیری از تنبیه بدنی و تشویق رفتارهای مثبت
- ایجاد روتین منظم و پایدار برای کودک
هدف از درمان اختلال adhd در کودکان، کاهش شدت علائم، بهبود تمرکز و تواناییهای تحصیلی و اجتماعی کودک، و ارتقای کیفیت زندگی خانواده است.
سخن پایانی خطاب به والدین
والدین گرامی همانطور که در این مقاله گفته شد شناخت دقیق اختلال ADHD در کودکان و تشخیص بهموقع آن، اولین و مهمترین گام برای هدایت این کودکان در مسیر رشد، یادگیری و موفقیت است. فراموش نکنید که بیشفعالی یا نقص توجه نشانه کمکاری کودک یا کوتاهی والدین نیست، بلکه یک ویژگی عصبی-رفتاری است که با آگاهی، صبر و اتخاذ روشهای درمانی مناسب بیش فعالی در کودکان (رفتاری و دارویی) بهخوبی مدیریت میشود. اگر علائم ذکرشده را در فرزند خود مشاهده میکنید، ارزیابی تخصصی توسط روانپزشک یا روانشناس کودک میتواند مسیر روشن و حمایتی نوینی را پیش روی شما و فرزندتان قرار دهد.
