توانبخشی شناختی یک رویکرد تخصصی در حوزه روانشناسی و علوم عصب شناختی است که هدف آن بهبود عملکردهای شناختی و رفتاری افراد است. این روش با طراحی تمرینهای هدفمند و برنامه ریزی شده، تلاش می کند تواناییهای ذهنی مانند توجه، تمرکز، حافظه، حل مسئله و تصمیم گیری را تقویت کند. همچنین در حوزه رفتار و مهارتهای اجتماعی نیز نقش مهمی دارد و می تواند به فرد کمک کند تا در تعاملات روزمره، کنترل هیجان و ارتباطات انسانی بهتر عمل کند.
جهت دریافت نوبت با کلینیک یاد می توانید با شماره 02188678974 تماس حاصل نمایید.
فهرست مطالب
انواع توانبخشی شناختی
تاریخچه توانبخشی شناختی به درمان بیماران نورولوژیک بازمی گردد؛ بیمارانی که بر اثر آسیب مغزی یا سکته دچار افت مهارتهای ذهنی شده بودند. با پیشرفت دانش نوروساینس و شناخت بیشتر از عملکرد مغز، این رویکرد به کودکان، نوجوانان، سالمندان و افراد دارای اختلالات رشدی و عصبی گسترش یافت. امروزه ضرورت توان بخشی شناختی در کنار روان درمانی و نوروتراپی به عنوان یکی از روشهای استاندارد، علمی و نتیجه محور در بهبود کارکردهای مغزی و رفتاری شناخته می شود. بازتوانی شناختی با استفاده از نرم افزارهای تخصصی، پروتکلهای پیشرفته و در بسیاری موارد در کنار تحریک الکتریکی مغز tdcs انجام می شود.
حال که دانستیم توانبخشی شناختی چیست، در ادامه به بررسی انواع آن می پردایم:
- بازتوانی شناختی بازآموزی
این نوع توانبخشی برای بازگرداندن عملکردهای شناختی آسیب دیده طراحی شده است. تمرینها به صورت مرحلهای حافظه، توجه، تمرکز و مهارت حل مسئله را تقویت می کنند. این روش در توانبخشی شناختی سالمندان، بیماران پارکینسون، اماس، سکته مغزی و افرادی که دچار آسیبهای عصبی شدهاند بسیار مؤثر است.
- بازتوانی شناختی جبرانی
وقتی عملکرد شناختی به طور کامل بازگشت ندارد، این روش آموزش می دهد که فرد چگونه از راهکارهای جایگزین برای مدیریت زندگی روزمره استفاده کند. مثالها شامل دفتر برنامه ریزی، تقسیم وظایف و نشانه گذاری محیطی است. این روش برای سالمندان و افراد با اختلالات مزمن عصبی بسیار مفید است.
- بازتوانی شناختی مبتنی بر سیستم و نرم افزارهای تخصصی
تمرینها با نرم افزارها و سیستمهای کامپیوتری انجام می شوند و پیشرفت فرد قابل ارزیابی و اندازهگیری است. این روش می تواند حضوری یا آنلاین ارائه شود و برای توانبخشی شناختی کودکان، نوجوانان و بزرگسالان مناسب است.
- توانبخشی شناختی عملی و محیطی
تمرکز این روش بر تقویت مهارتهای شناختی و اجتماعی در زندگی واقعی است. تمرینها شامل آموزش برنامه ریزی، مدیریت هیجان، مهارتهای اجتماعی و بازی درمانی توسط بازی درمانگر کودک است. این نوع توانبخشی فقط حضوری ارائه می شود و برای توانبخشی شناختی کودکان اوتیسم خفیف ، کودکان دارای بیش فعال ای دی اچ دی و کودکانی با اختلالات یادگیری ضروری است.
- بازتوانی شناختی همراه با تحریک مغزی ضعیف
این روش با تحریک ملایم نواحی مغزی، انعطاف پذیری عصبی را افزایش داده و اثر تمرینهای شناختی را چند برابر می کند. معمولاً به صورت همزمان با انواع دیگر استفاده می شود.
توانبخشی شناختی در کودکان و سالمندان
توانبخشی شناختی کودک سبب افزایش مهارتهای شناختی و اجتماعی می شود. تمرینها شامل بازی درمانی، فعالیتهای تقویت حافظه و توجه، حل مسئله و تمرین مهارتهای ارتباطی است. توانبخشی شناختی بیش فعالی ، کودکان دارای اوتیسم و کودکان دارای اختلال یادگیری به طور ویژه در این بخش ارائه می شود و جلسات حتماً حضوری هستند تا درمانگر بتواند به طور مستقیم پیشرفت کودک را ارزیابی و هدایت کند. این خدمات روانشناختی و شناختی علاوه بر کودکان، برای بهبود آسیبهای حافظه و تمرکز ناشی از اختلالات مغزی مزمن مانند بیماری صرع نیز بسیار موثر است
بیشتر بدانید: تست ریهاکام چیست؟
توانبخشی شناختی در سالمندان و بزرگسالان، شامل تمرکز بر حفظ و تقویت حافظه، توجه، سرعت پردازش اطلاعات و مهارتهای روزمره است. این تمرینها کمک می کنند تا اختلالات ناشی از پارکینسون، اماس، سکته مغزی یا افت شناختی مرتبط با سن جبران شده و استقلال عملکرد روزانه حفظ شود. به عنوان مثال، توانبخشی شناختی ام اس بر حفظ تواناییهای ذهنی و کاهش خستگی شناختی تمرکز دارد.
کلینیک خدمات توانبخشی شناختی یاد
در کلینیک توانبخشی شناختی یاد، خدمات به دقت و با پروتکلهای علمی ارائه می شوند. این کلینیک با استفاده از اصول توانبخشی شناختی صحیح و تجهیزات مدرن، به کودکان، بزرگسالان و سالمندان کمک می کند تا مهارتهای شناختی و اجتماعی خود را تقویت کنند.
- رزرو و نوبت دهی:
مراجعان می توانند با تماس تلفنی یا سامانه آنلاین، جلسه ارزیابی و درمان توانبخشی شناختی را رزرو کنند. جلسات بازتوانی شناختی کودکان حتماً حضوری انجام می شوند، اما برای بزرگسالان و سالمندان، خدمات می تواند حضوری یا آنلاین ارائه شود.
- ارزیابی اولیه:
در جلسه اول، متخصصین مرکز توانبخشی شناختی با استفاده از تجهیزات پیشرفته و بروز + آزمونهای استاندارد، وضعیت حافظه، توجه، تمرکز، حل مسئله و مهارتهای اجتماعی فرد را بررسی می کنند. این ارزیابی پایه طراحی برنامه اختصاصی درمانی است.
- طراحی برنامه درمانی:
برنامه درمانی شامل روشهای بازآموزی، جبرانی، عملی و محیطی است و در صورت نیاز از بازتوانی شناختی با تحریک مغزی ضعیف استفاده می شود. این برنامه مطابق با اهداف توانبخشی شناختی هر فرد طراحی می شود.
- جلسات توانبخشی:
برای کودکان، تمرکز بازتوانی شناختی بر تقویت حافظه، توجه، مهارت حل مسئله و مهارتهای اجتماعی است. کودکان اوتیسم، بیشفعال یا دارای اختلالات یادگیری، با برنامههای اختصاصی و بازی محور تحت درمان قرار می گیرند. برای بزرگسالان و سالمندان، بازتوانی شناختی بر حفظ و ارتقای حافظه، تمرکز، سرعت پردازش اطلاعات و توانایی حل مسئله در زندگی روزمره متمرکز است.
- پیگیری و ارزیابی پیشرفت:
پیشرفت مراجعان به صورت دورهای و منظم توسط درمانگر بررسی میشود و برنامه درمانی بر اساس نتایج به روز میشود تا اهداف توانبخشی شناختی به بهترین شکل محقق شود.
- خدمات تکمیلی و پشتیبانی:
کلینیک یاد علاوه بر جلسات درمانی، خدمات مشاورهای و پیگیری مستمر ارائه می دهد تا خانوادهها و مراجعان در تمامی مراحل بازتوانی شناختی همراهی شوند.
امیدوارم در انتهای مطلب پاسخ این سوال را که توانبخشی شناختی چیست دریافته و با 5 خدمت بسیار مهم ان آشنا شده باشید. چنانچه همچنان سوالی در این خصوص دارید در بخش کامنت ها مطرح و در نزدیک ترین زمان ممکنه پاسخ آن را خواهیم داد.
