میگرن چیست؟ از علائم تا درمان

میگرن یکی از شایع‌ ترین اختلالات نورولوژیک در جهان است که با سردردهای شدید، ضرباندار و اغلب یک طرفه همراه می ‌شود و می ‌تواند زندگی فرد را برای چند ساعت تا چند روز مختل کند. این بیماری تنها یک سردرد ساده نیست، بلکه یک اختلال عصبی – عروقی مزمن است که با نام علمی سردرد وازوموتور نیز شناخته می شود. میگرن شامل مجموعه‌ای از علائم است و در بسیاری از بیماران به شکل دوره‌ای یا حمله ‌ای بروز می ‌کند.

در این مقاله قرار است به ‌صورت کامل شرخ دهیم که میگرن چیست و چه علائمی دارد، چه عواملی باعث تشدید آن می ‌شوند، چه مدت طول می‌ کشد، راه‌های علمی تشخیص آن چیست و چه روش‌هایی برای کنترل، درمان و کاهش حمله میگرن وجود دارد.

میگرن چیست؟

میگرن نوعی اختلال عصبی-عروقی است که در آن، ریتم طبیعی فعالیت عصبی مغز از تعادل خارج می‌شود و نتیجه‌اش سردردی ضرباندار، عمیق و اغلب یک ‌طرفه است. پزشکان برای تشخیص دقیق، ابتدا توضیح می ‌دهند در میگرن کجای سر درد میگیره تا الگوی درد بیمار مشخص شود. میگرن سردردی است که گاهی از شقیقه تا پشت چشم امتداد پیدا می ‌کند.

برای مبتلایان به این بیماری حائز اهمیت است که بدانند، میگرن بر اثر چیست. در حقیقت منشأ سردرد عصبی–عروقی ترکیبی از عوامل ژنتیکی، تغییرات هورمونی، بی ‌خوابی، استرس و محرک ‌هایی است که در زندگی روزمره به ‌ظاهر بی ‌ضرر به نظر می ‌رسند. همین عوامل باعث می ‌شوند حملات گاه ‌و بیگاه یا مکرر رخ دهد؛ حملاتی که بسته به شدت، میان چند ساعت تا چند روز دوام دارند.

میگرن به انگلیسی Migraine نام دارد و یکی از شایع‌ ترین اختلالات عصبی جهان محسوب می ‌شود. اگر چه معمولاً تهدید کننده جان نیست و پاسخ این پرسش که میگرن خطرناک است؟ در اغلب موارد منفیست، اما شدت و تکرار حملات می ‌تواند کیفیت زندگی فرد را به‌ شدت تحت تأثیر قرار دهد.

علائم میگرن

شناخت دقیق آن ‌که میگرن چیه و چگونه مسیر عصبی را تحت فشار قرار می ‌دهد، نخستین گام برای تشخیص و کنترل آن است.علائم می ‌تواند بسته به نوع و شدت حملات متفاوت باشد، اما شایع ‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• سردرد ضرباندار یک یا دوطرفه
• حساسیت به نور (فوتوفوبیا)
• حساسیت به صدا (فونوفوبیا)
• حالت تهوع میگرن و گاهی استفراغ
• تاری دید
• گزگز یا بی ‌حسی صورت
• خستگی شدید
• سرگیجه
• اختلال تمرکز
• تشدید درد با فعالیت بدنی
• کاهش اشتها
• تحریک ‌پذیری

این علائم معمولاً در قالب حملات رخ می ‌دهند و ممکن است بین چند ساعت تا چند روز ادامه پیدا کنند. در ادامه بررسی خواهیم کرد که چرا میگرن میگیریم و راه های تشخیص آن کدام است.

راه های تشخیص میگرن

پزشک معالج با بررسی دقیق این مطلب که میگرن بر اثر چیست و گفت ‌و گو درباره عوامل محرک، به فهم عمیقی از منشأ سردرد می ‌رسد. شرح بیماراز آن که در میگرن کجای سر درد میگیره، پزشک را در افتراق سردرد عصبی-عروقی از تنشی یاری می ‌دهد. تشخیص دقیق علت میگرن، امکان انتخاب درمان هدفمند و پیشگیری از حملات شدید و مکرر را فراهم می‌ کند:

• مصاحبه بالینی و شرح حال دقیق
• معاینه نورولوژیک
• بررسی سابقه خانوادگی
• ام‌آر‌آی یا سی ‌تی‌ اسکن در موارد مشکوک برای حذف علل خطرناک
• ثبت الگوی حملات توسط بیمار در یک دفترچه مخصوص
• بررسی عوامل محرک مانند خواب، تغذیه، استرس و چرخه قاعدگی

انواع میگرن را بهتر بشناسید

میگرن سردردی است که انواع مختلفی دارد و هرکدام علائم و ویژگی‌های خاص خود را دارند. در ادامه مهم ‌ترین انواع آن را به همراه توضیح مختصر و چند علامت مرتبط معرفی می‌کنیم.

بدون نشانه‌های پیش‌ سردرد

شایع ‌ترین نوع میگرن است. در این نوع، سردرد شدید، ضرباندار و یکطرفه بدون علائم هشداردهنده قبلی رخ می ‌دهد.

علائم: شدت زیاد درد، تهوع، حساسیت به نور و صدا.

سردرد عصبی–عروقی با نشانه های پیش سردرد

در این نوع، پیش از شروع سردرد علائمی مانند دیدن جرقه‌های نور، تار شدن دید، بی‌حسی یا اختلالات گفتاری رخ می‌دهد که گاهی ممکن است با علائم بیماری صرع یا اختلالات عصب‌شناختی دیگر اشتباه گرفته شود

علائم: تاری دید، خطوط زیگزاک، مورمور شدن انگشتان، سردرد.

سردرد عصبی–عروقی مزمن

وقتی حملات سردرد 15 روز یا بیشتر در ماه رخ دهد و حداقل 8 روز آن ویژگی‌های میگرن داشته باشد.

علائم: سردردهای مکرر، خستگی، کاهش کارایی روزانه.

میگرن قاعدگی

در زنان و در حوالی دوران قاعدگی اتفاق میفتد و به تغییرات هورمونی مرتبط است.

علائم: دردهای شدیدتر از حالت عادی، تهوع، طولانی شدن حملات.

میگرن وستیبولار

نوعی سردرد عصبی–عروقی همراه با علائم تعادلی و سرگیجه‌های شدید.

علائم: سرگیجه، اختلال تعادل، حالت تهوع.

سردرد عصبی–عروقی شکمی

در کودکان شایع است و با درد شکمی، تهوع و رنگ‌ پریدگی همراه می ‌شود.

علائم: درد شکم، بی‌ اشتهایی، بی‌ حالی.

نوع رتینال

نوع نادری که با اختلال بینایی یک ‌طرفه یا نابینایی گذرا همراه است.

علائم: تاری دید یک چشم، لکه‌های نوری، سردرد بعدی.

در بخش بعدی بررسی خواهیم نمود که آیا میگرن کشنده است یا می توان آن را درمان نمود.

راه های درمان میگرن

حال که دانستیم میگرن چیست، در ادامه به بررسی راه های درمان آن می پردازیم.میگرنقابل درمان است، اما بیماری پیچیده‌ای است که علاوه بر درد شدید، کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار می ‌دهد و نیازمند راه‌های درمان موثر و هدفمند است. در این بخش بررسی خواهیم نمود که  چی برای میگرن خوبه و چی نیست. شناخت روش‌های دارویی، غیر دارویی و تغییر سبک زندگی به کنترل بهتر حملات و پیشگیری از عود آن‌ها کمک می‌ کند.

• داروهای تسکین ‌دهنده درد

این داروها برای کاهش فوری شدت حمله میگرن استفاده می‌شوند و درد، تهوع و حساسیت به نور و صدا را تسکین می‌دهند. مصرف به موقع آن‌ها باعث کاهش طول حمله در مورد میگرن می‌شود.

• داروهای پیشگیری ‌کننده

داروهای پیشگیرانه به کاهش دفعات و شدت حملات کمک می ‌کنند و معمولاً روزانه مصرف می‌شوند. این داروها باعث کنترل الگوی سردرد و جلوگیری از میگرن می ‌شوند.

• نروتراپی و نروفیدبک

روش‌های غیر دارویی مانند نروتراپی و نروفیدبک با تنظیم فعالیت‌های عصبی مغز، دفعات حمله میگرن و شدت درد را کاهش می‌ دهند.

• تحریک مغزی غیرتهاجمی (tDCS)

استفاده از جریان الکتریکی کم در روش تحریک الکتریکی مغز برای تغییر فعالیت نواحی مرتبط با درد، باعث کاهش تحریک‌پذیری عصبی و کنترل حملات میگرن می‌شود

• پروتکل‌های ترکیبی

ترکیبی از داروها، روش‌های توانبخشی شناختی و درمان‌های غیر دارویی مانند نروفیدبک و tDCS، به کاهش دفعات حمله کمک می‌کند

• مدیریت سبک زندگی و تغذیه

ورزش منظم، خواب کافی، کاهش استرس و رعایت رژیم غذایی سالم به پیشگیری از سردرد عصبی-عروقی کمک می ‌کند. در این زمینه، توجه داشته باشید که چه میوه هایی برای میگرن ضرر دارد. برخی میوه‌ها مانند موز، مرکبات، انبه، آووکادو و انار می ‌توانند باعث تحریک حملات شوند و بهتر است در زمان‌های مستعد سردرد مصرف آن ها محدود شود.

خدمات کلینیک روانشناسی برای افراد مبتلا به میگرن

تا بدین جا دانستیم که میگرن چیست و راه های درمان آن را آموختیم، اما لازم به ذکر است مراجعه به یک کلینیک مجهز مانند کلینیک روان‌شناسی و توان‌بخشی شناختی یاد با ارائه خدمات تخصصی می ‌تواند در کنترل و مهار بهتر سردرد نقش مهمی ایفا کند. تمرینات مدیریت استرس، مشاوره روانشناختی و آموزش مهارت‌های مقابله با درد، به بیماران کمک می ‌کند شدت و دفعات حملات میگرن را کاهش دهند. در مرکز یاد، با بهره‌ گیری از پروتکل‌های علمی، افراد مبتلا می ‌توانند علاوه بر کنترل علائم، کیفیت زندگی خود را به شکل قابل توجهی بهبود دهند و تجربه حملات میگرن را مدیریت کنند.

نتیجه‌گیری؛ درمان و کنترل میگرن

میگرن فراتر از یک سردرد ساده، یک اختلال عصبی–عروقی نیازمند مدیریت هوشمندانه است که با شناخت محرک‌ها و اصلاح سبک زندگی به‌خوبی کنترل می‌شود. امروزه ترکیب درمان‌های دارویی، روش‌های نوین نوروتراپی و مشاوره روان‌شناختی جهت کنترل استرس، مسیر بهبودی را هموارتر از همیشه کرده‌اند. شما می‌توانید با مراجعه به متخصصان و دریافت برنامه درمانی جامع، تعداد و شدت حملات را کاهش داده و کیفیت زندگی خود را بازیابید.